Friday, August 21, 2020

सुक्यो गजाली . . .

 


  

 . . . मम देव देव !


आबा बांबार्डेकर, नंदू इन्सुलकार, पेद्रु गोन्साल्वीस आणि मी गणेश दर्शनासाठी बाजारातसून फिरा होतो, निवडणुको तोंडार इल्ले. गणपती येवन विराजमान झाल्लो. चाकरमान्यांचोय ओघ ब-यापैकी होतो. तेंच्या स्वागताचे फलक, फ्लेक्स राजकारण्यांनी जयथय आपल्या पक्षातर्फे लायलले. गणपती बघता, बघता हे फलकय आम्ही वाची होतो. अर्थ लाय होतो, समजत नाय तेंचे अर्थ काढी होतो.

विशिष्ट संस्कृत भाषेतलो एक फलक मात्र सगळ्यांचो लक्ष आकर्षित करी होतो. तेच्यार असा कायतरी छापलला, 

          त्वमेव माता, पिता त्वमेव।

          त्वमेव बंधु, सखा त्वमेव।

          त्वमेव सर्वम, मम देव देव।

   आम्ही सगळे तेचो अर्थ आपापल्या परीन लाय होतो. तितक्यात पेद्रु आराडलो, 'थांबा, थांबा! मी सांगतय.'

   'मेल्या, संस्कृत आसा ता! तू काय डोंबाल सांगतलय?'. . . आबान बरो झापल्यान.

   'मगे, तू सांग तर!' . . . पेद्रुन चॅलेंज दितुकच आबाचे आवाज बंद.

   'बरा, सांग तर!' . . . आबान नांगी टाकली.

   'ह्या, चाकरमानी मतदारांका उद्देशून आसा! तुम्हीच आमचे मायबाप, भावंडा-मित्र पण तुम्हीच!' . . . पेद्रुचा भाषांतर.

   'ता कोणय सांगीत! फुडच्या ओळीचो अर्थ सांग!' . . . नंदू.

   'सांगतय, वायंच धीर धर!' . . . पेद्रु.

   'फाटदिशी सांग!' . . . आबा.

   'त्वमेव सर्वम म्हणजे तुमचा सगळा,  सोना-नाणा, संपत्ती मम देव देव म्हणजे माका दिया!' . . . पेद्रु.

   'पण, देव देव असा दोनदा ख्येका?' . . . माझी शंका.

   'जोर येवच्यासाठी! म्हणजे दियाच!' . . . पेद्रुचा स्पष्टिकरण.


उडाणटप्पू

   

   

          


सुक्यो गजाली . . .

 

   

तू खिंचो? . . . हांव गोयचो . . . !


पेद्रु गोन्साल्विसान मध्यंतरी बेकारीच्या काळात ट्रकार किलींडर म्हणानय काम केल्यान. गोयातल्याच एका पावण्यान तेका एका सरदारजीच्या ट्रकार कामाक लायल्यान. बिचारो पेद्रु मुकाट्यान सगळी कामा करी. सरदारजीचो ट्रक मुंबै-गोवा-मुंबै अशी माल वाहतुक करी.

पयल्या दिवशी गोयात, ट्रकात माल कसो भरतत, वर ताडपत्री कशी बांधतत, ह्या सगळा पेद्रुन व्यवस्थित बघून घेतल्यान. ट्रकात ताटकळत लकने काढीत पेद्रुन एकदाची मुंबै गाठली. सकाळी सगळा आवरुन एक नीज काढल्यान. त्यादिवशी दुपारनंतर गाडी खाली करुन झाली. रात्री ट्रकातच निजलो. बिचा-याक सरदारजीची पंजाबी मिश्रीत हिंदी बोलाक येय ना, आणि सरदारजीक हेची कोंकणी कळा नाय होती.

सकाळी हमालांनी दुसरो माल ट्रकात भरलो आणि ते जावक गेले. सरदारजी आणि पेद्रुन माल व्यवस्थित सेट केलो. ताडपत्री पगळली. पेद्रु ताडपत्रेर वर आणि सरदारजी खाली रस्त्यार रवान ताडपत्री बांधूच्या तयारीत. सरदारजीन दोरखंड ट्रकाच्या हुकाक ताणून, ताडपत्रेर फिरवन घेवच्यासाठी वर पेद्रुकडे फेकल्यान आणि मोठ्यान आराडलो, 'हां, तुम खिंचो!'

पेंद्रुन हातातली रस्शी खाली टाकल्यान आणि आराडलो, 'हांव गोयंचो!'

सरदारजी खालसून परत आराडलो, 'ओये तू खिंचो रे!'

'अरे हांव गोयंचो रे, वाळपोयचो!' . . . पेद्रुचा तुणतुणा सुरुच.


उडाणटप्पू

Thursday, August 20, 2020

सुक्यो गजाली . . .

 


  

आम्का पचास, लिम्का पचास . . . !


अण्णांच्या भुसारी दुकानात, आबा वाणसामान आणूक गेल्लो. मापारी पुडये बांधी होतो आणि अण्णा चोपडेर हिशोब करी होते. तितक्यात पाच सहा वर्षाचा याक ल्हान पोरग्या, आबाच्या शेजाराक येवन उभ्या रवला. 


अण्णांचो तेच्याकडे लक्ष गेलो. आवाठातल्या गफाराचा चडू फातिमा, कायम येणारा. 'क्या गे फातू, क्या हूना तेरेकू?' अण्णा मुसलमानी भाषेत बोलाक लागले.


'आम्का पचास, लिम्का पचास!' . . . फातिमाची ऑर्डर.


'क्याsss?' . . . अण्णा किंचाळले. फातिमा भियाला.


'आमका पचास, लिमका पचास!' . . .  शांतपणे फातिमान परत सांगल्यान, तरी कोडा सुटाना! आबाय विचार करुक लागलो, पण तेचाय टकला चलाना. 


'अण्णा, तेका लिम्का म्हणजे कोल्ड्रिंक होया असतला!' . . . आबान अक्कल पाजळल्यान.


अण्णा गल्ल्यावरसून भायर इले, त्या पोरग्याच्या बखोटेक धरुन रस्त्याच्या मधी इले, 'वो देख नेवगीका कोल्ड्रिंक हाऊस, उधर लिम्का मिळेगा तेरेकू!'


'वो नय, तुम्हारे दुकानका हुना!' . . . फातिमाचो हट्ट कायम. तितक्यात चडवाक शोधीत, आवस इली. 


'काय मागतासा ह्या? आम्का, तुम्का, लिम्का करतासा!' . . . अण्णा.


'अचार, लोणचा हो! . . . आंब्याचा पन्नास ग्रॅम, लिंबाचा पन्नास ग्रॅम!' . . . फातिमाच्या आवशिचो खुलासो आयकान अण्णानी कपाळार हात मारुन घेतलो.


उडाणटप्पू 

Wednesday, August 19, 2020

सुक्यो गजाली . . .

 


 

अचाटविराचा खाद्य . . . !


तरी तीस पस्तीस वर्षा झाली आसतली. आबा बांबार्डेकार तेव्हा एका लोकल दैनिकात उपसंपादक कम वार्ताहर म्हणून टेम्परवारी कामाक होतो. त्यावेळी आबा आणि मित्रमंडळीन याक युवक मंडळ स्थापन केल्ला. खूप कार्यक्रम करीत. आबाचो संपादक, मंडळाचो अध्यक्ष आणि आबा सेक्रेटरी. 


एकदा आबा ऑफिसात बसान बातमे लिही होतो. एक जर्किन घातललो मुंबैकार तरुण समोर येवन बसलो, 'बोला! काय काम?' . . आबान रोजच्या स्टायलीत इचारल्यान.


'मी धनंजय कुळकर्णी, अचाटविर! मी काची खातय, टाचणे चघळतय, उलटपावली चलतय, मी १०५ बायले करतलय, नायगारा धबधब्यात उडी मारतलय, समोरासमोर धावणा-या एका फास्ट ट्रेन मधून दुस-या फास्ट ट्रेनमधी उडी मारतलय!' . . . . सांगता, सांगता तेनी आपल्या कार्यक्रमांचे, बातम्यांचे फोटो दाखयल्यान. तितक्यात अध्यक्षय खाली इल्ले. सोमतो निर्णय घेवन दुस-या दिवशी कार्यक्रम करुचो ठरलो. आबान तेच्या पुढ्यातच बातमी तयार केल्यान. कागद जोडूक टाचणी शोधता तर टाचणेच गायब. ह्यो इसम चघळतासा.


दुस-या दिवशी संध्याकाळी उरफाटा चलणे, गुलोप-ट्युबलायटीचे नळये चावान पापड खातत तशे खाणे, असे अचाट कार्यक्रम त्या कुळकर्ण्यान हजारो लोकांसमोर केल्यान. खूप पैसेय जमले, ते आणि भरीक घालून मंडळान तेका थैलीय दिली.


रात्री घराक इल्यार जेयता जेयता, आबा ह्या सगळा वर्णन आपल्या म्हाता-या आवशिक सांगी होतो. ता आयकल्यार आवस कळवाळली, 'अरेरे! कोणार काय खावन जगाची पाळी येयत सांगूक येवचा नाय . . . आमच्याकडेय ते दोन गेल्ले ट्युबी आसत, ते तेका दिवचे न्हय. तेच्या तरी बिचा-याच्या पोटाक लागले आसते!'


उडाणटप्पू

Tuesday, August 18, 2020

सुक्यो गजाली . . .

 


     

चराब उतारली . . . !


आबा बॅचलर असतांनाची गजाल. सरकारी नोकरी. रवाक ब्लॉक. रात्री घेवक ऑफिसातले पंटर. 'खा-प्या-मजा करा' चा जीवन जगा होतो. 'आधीच रेटलोबा त्यात मद्य प्याला' म्हतल्यार आणखी काय जातला. प्वॉट सुटला, गोरे गाल गुलाबी दिसाक लागले. टाचणी टोचून काडी पेटवन धरली तर भाक्कन पेटतलो कापरासारखो, अशी चेष्टा पेद्रु आणि नंदू करुक लागलो. 


एकदा आबाक खूप त्रास होवक लागलो, छातीत दुखाक लागला. डॉक्टरान 'हायपर टेंन्शन' सांगल्यान. रोज तीन-चार मैल चलाक, धावाक सांगल्यान. त्याच दिवशी आबान पेपरात जायरात वाचल्यान, 'महिनाभरात तीन इंच चरबी उतरवू, हमखास पोट खपाटीस नेऊ!' आबान फोन करुन नावनोंदणी केल्यान. रात्री न घेता निजलो.


फाटफटेक उठान आबा, त्या कंपनीच्या फोनाची वाट बघीत बसलो. बरोब्बर सहाच्या ठोक्याक दारार टकटक झाली. आबान दार उघडल्यान. समोर याक सुंदर, गोरापान, तरुण पोरग्या, हाफ पॅंटीर!


'चला, पकडा माका!' म्हतल्यान आणि पळत सुटला. आबा तेच्या पाठसून धावत सुटलो. ती चवळीची शेंग ह्या बटाट्याक गावता? आबा हरमाळलो आणि घराक गेलो. दुस-या दिवशी फाटेक परत टकटक. ताच पोरग्या, तोच संवाद. आबा धाव धाव धावलो, हासड घालीत घराक परातलो! तिस-याय दिवशी तोच प्रकार. पकडा पकडी सुरुच. ती सुंदरी काय आबाच्या हातीक लागाना. आठवडो उलाटलो तशी आबाची आशा वाढत गेली, स्पीडय वाढलली. चौदाव्या दिवशी पोरग्या खूपच आवाक्यात इला. 


पंधरावो दिवस, आबाचो वेष बदाललो, लेंगो जावन हाफ पॅंट इल्ली, पायात स्पोर्टस शूज! आज तेका नक्की पकडतलय, हेची आबाक खात्रीच होती. ठरल्याप्रमाणे सहाच्या ठोक्याक दार वाजला, आबान दार उघडला. भायर एक हिडींबा उभी, 'चल, धाव जोरात, नायतर मी तुका पकडतलय. बिचारो आबा! नंतरचो पंधरवडोभर जिवाच्या आकांतान पळा होतो. महिनाभरात प्वॉट खराच खपाटिक गेला. सगळी चरबी उतारली!


उडाणटप्पू

Monday, August 17, 2020

सुक्यो गजाली . . .

 


     

उडाणटप्पू आबा आणि चोरशिपाई . . . !


वार्षिक परीक्षा संपल्यार रिझल्ट लागासर पंधरवडोभर, आम्ही सगळेच उडाणटप्पू विद्यार्थी दररोज टायमार शाळेत येव. मास्तर पेपर तपासण्यात, रिझल्ट तयार करण्यात बिझी आणि आम्ही उनाडके करण्यात! आबाधुबी, चोरशिपाई खेळान वेळ घालव. दुपार झाली काय भुस्काट मारुक आपापल्या घराक. संध्याकाळी आवाठातल्या सवंगड्यांवांगडा विटीदांडू, नायतर लगोरी!


सकाळची एक टायम शाळा. शाळेत येवची सक्ती नाय. शक्यतो आम्ही येवच नये ही मास्तरांची इच्छा! आम्ही सुरवातीक आबाधुबी आणि नंतर चोरशिपाई खेळू! लपाक निर्बंध नाय होते. आमच्या टिमीत आबा, मी, इलगो, पको आणि पशा. 


एकदा आम्ही चोर होतो, आम्ही दडाक जागा शोधी होतो. शाळेच्या मागे आम्ही पळालो, आबान मोठ्ठ्यान उssचू केल्यान. आबान आमका सगळ्यांका एकठय करुन एक आयडिया सांगल्यान, 'दडाया खेका? सरळ घराकच जावया जेवक, बसांदेत शोधीत!' आम्ही पळालो. बिचारो किशा, राणो, पबी आमका शोधीत बसले.


दुस-या दिवशी आमच्यार राज्य. ते पळाले. आम्ही तेंचा 'उचू' आयकला आणि तेंका शोधूच्या भानगडीत न पडता निळूच्या हॉटेलातली साधी आयस्प्रोटा घेतली. खायत, खायत घराक गेलो. आम्ही शोधूक येवची वाट बघून बिचारे कंटाळले आणि भूक आवराना तसे घराक गेले.


उडाणटप्पू

Sunday, August 16, 2020

सुक्यो गजाली . . .

 


     

जन्या कूक . . . !


'जनाबाई कोदे' म्हतल्यार कोणच कदचित ओळखाचो नाय. पण 'जन्या कूक' आठावता काय रे, असा इचारला तर सगळेच होय, होय करतीत. त्या काळी आमची सगळ्यांची ती मानलेली जन्या मावशी.


 जन्या गावभर फिरा. सगळ्या घरातनी तिचा आनंदान स्वागत होय कारण सगळ्या गावाची खबर घरबसल्या, बायलमाणसांका गावा. मगे ही साळकाया-माळकाया एकठय जमत आणि मेळे करीत. मनोरंजनाची ती एक मोठी सोय होती. ही जन्यामावशी कोणाकडे फुकेरी चा-पाणी पीय नाय, घरात रांधूकय मदत करी.


कोणीतरी ह्या स्वयंपाकीन जन्याक 'कूक' म्हतला. पुढे, पुढे जना दिसला काय कोणय 'जन्या कूक' म्हणी. जन्याक वाटा लोक आपल्या नावान कूकारे घालतत. तेका राग येय. चिडानय कोण दाद दियनत तसा जन्या गाळी घालूक लागला. बाजारातसून, रिक्षा स्टॅंडाकडसून जना जावक लागला, काय मवाली रिक्षावाल्यांचे कूकारे सुरु जायत. जन्या गाळी घालून तेंका प्रत्युत्तर दिय, चप्पलय मारुक काढी.


जन्या मॅड नाय होता. नववारी पातळातला गोरापान जना चांगल्या घराण्यातला. पण फाटक्या तोंडाचा. उमर-वय साठी पार. जन्या कूक ह्यो गावभर परवलीचो शब्द झाल्लो. जन्याच्या ब-यामागत्या कोणीतरी एकदा ह्या रिक्षावाल्यांका समजायला. तेंकाय ता पटला. 


रोजच्यासारख्या जना भायर पडला. सगळ्याभर शांतता. कोणच जन्याची कळ काढीना. रिक्षा स्टॅंड जवळ इलो. आता आरड पडली काय चप्पल काढूच्या आणि गाळी मारुच्या तयारीत असलेल्या जन्याक धक्कोच बसलो. सगळे रिक्षावाले शांत. जन्याक ही शांतता सहन जायना. ता थयच उभ्या रवला आणि रिक्षावाल्यांकडे बघून मोठ्यान आराडला, 'आज मेले काय रे सगळे?' आणि एकच हुयेल पडली, 'कूक, कूक, कूक . . . जन्या कूक, जन्या कूक!'


एका वेगळ्याच समाधानात, जन्या गालातल्या गालात हसत मार्गाक लागला!


उडाणटप्पू